Nedir?

Disk, omurlar arasında yastık görevi gören yapıdır. Sert bir dış halka (anulus) ve jel kıvamında bir iç kısımdan (nükleus) oluşur. Yaşla birlikte diskin su içeriği azalır, dış halkada çatlaklar oluşabilir. İç kısım bu çatlaklardan taşarak yakındaki sinir köküne baskı yapar ve çevresinde iltihabi bir tepki başlatır. Bel fıtığı en sık L4–L5 ve L5–S1 seviyelerinde görülür.

Belirtiler

Bel ve kalçadan bacağa, çoğu zaman diz altına kadar inen ağrı (siyatik)
Bacakta ya da ayakta uyuşma, karıncalanma
Ayak bileğini veya başparmağı yukarı kaldırmada zayıflık
Öksürme, hapşırma ve uzun süre oturmakla artan ağrı

Bel ağrısı tek başına her zaman fıtık anlamına gelmez; fıtığı düşündüren asıl belirti bacağa yayılan ağrıdır.

Hemen başvurmanız gereken durumlar

İdrar ya da dışkıyı kaçırma veya yapamama
Kasık, genital bölge ve iç bacaklarda uyuşma
Ayakta hızla artan güçsüzlük, ayağı sürüme
İki bacakta birden ağrı ve güçsüzlük

Bu belirtiler sinir köklerinin topluca sıkıştığı kauda ekina sendromunu düşündürür ve saatler içinde ameliyat gerektirebilir. Bu durumlarda randevu beklemeyin; en yakın acil servise başvurun ya da 112'yi arayın.

Tanı

Tanının temeli muayenedir: bacak kaldırma testi, refleksler, kas gücü ve his muayenesi hangi sinirin etkilendiğini gösterir. En değerli görüntüleme yöntemi MR'dır. MR'da görülen her fıtık ağrının nedeni değildir; şikâyeti olmayan pek çok kişinin MR'ında da disk değişiklikleri bulunur. Bu yüzden görüntüler muayene bulgularıyla birlikte yorumlanır. Gerektiğinde EMG ile sinir hasarının derecesi ölçülür.

Cerrahi tedavi

Ameliyat ne zaman gerekir?

Bel fıtığı olan her hasta ameliyat gerektirmez. Ameliyat şu durumlarda gündeme gelir:

İdrar ya da dışkı kontrolünün kaybı (acil)
Belirgin ya da ilerleyen güç kaybı
Yeterli süre uygulanan ameliyatsız tedaviye rağmen günlük yaşamı kısıtlayan bacak ağrısı

Cerrahi yöntemler

Endoskopik diskektomi: Yaklaşık 1 cm'lik kesiden, kamera görüntüsü altında fıtık parçası çıkarılır. Fıtığın yerine göre yandan (transforaminal) ya da arkadan (interlaminar) girilir.
Mikrodiskektomi: 2–3 cm'lik kesiden, ameliyat mikroskobu altında fıtık parçası çıkarılır. Uzun yıllardır kullanılan standart yöntemdir.

Her iki yöntemde de diskin tamamı değil, sinire baskı yapan parça çıkarılır. Hangi yöntemin uygun olduğu fıtığın yerine, büyüklüğüne, seviyesine ve kemik yapınıza göre belirlenir.

Ameliyat sonrası

Hastalar genellikle ameliyat günü yürür; çoğu aynı gün ya da ertesi gün taburcu olur. Masa başı işlere çoğunlukla 1–2 hafta içinde, ağır kaldırma gerektiren işlere ise daha sonra dönülür. Bacak ağrısı çoğu hastada ameliyattan hemen sonra belirgin olarak azalır; uyuşma ve güç kaybının düzelmesi ise haftalar, bazen aylar sürebilir. Az sayıda hastada aynı seviyede yeniden fıtık gelişebilir.

Sık sorulan sorular

Her bel fıtığı ameliyat gerektirir mi?: Hayır. Ameliyat; güç kaybı, idrar-dışkı kontrolü sorunu ya da yeterli tedaviye rağmen geçmeyen bacak ağrısı olan hastalarda gündeme gelir.
Endoskopik ameliyat herkese uygun mu?: Hayır. Fıtığın yeri ve büyüklüğü, omurgada kayma olup olmadığı ve kemik yapınız bu kararı etkiler. Uygunluk muayene ve görüntülemeyle değerlendirilir.
Ameliyattan sonra fıtık tekrarlar mı?: Az sayıda hastada aynı seviyede yeniden fıtık gelişebilir; bu risk her iki yöntemde de vardır. Kilo kontrolü, düzenli egzersiz ve doğru kaldırma alışkanlıkları riski azaltır.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tanının yerini tutmaz. Size uygun tedavi, muayene ve tetkikleriniz değerlendirildikten sonra belirlenir.